Ervaringen en aandachtspunten

[ A+ ] /[ A- ]

Herman Wevers van bibliotheek Rivierenland, vestiging Culemborg, Heeft met behulp van de site www.20dingen.nl workshops georganiseerd. Hij heeft zijn ervaringen voor ons op papier gezet. Het biedt nuttige tips en houvast voor bibliotheken die ook workshops willen geven.

Inleiding

Computerlessen en instructies worden tegenwoordig in alle soorten en maten gegeven, waarbij de aanbieders vaak uit eenzelfde vijver vissen. Daarom kan het verstandig zijn eerst goed de markt te verkennen. Tevens is de vraag, of het bibliotheekaanbod incidenteel is of structureel wordt, relevant.

1. voorbereiding

1.1 Seniorweb
Bij een structureel aanbod en een doelgroep van 50+ ligt een samenwerking met Seniorweb voor de hand. Seniorweb is gespecialiseerd in het verzorgen van computerlessen aan cursisten in deze leeftijdsgroep. De begeleiding is veelal één docent op drie cursisten. Deze lessen omvatten de elementaire computervaardigheden, zoals Word, internet en e-mail.

Web 2.0 toepassingen zijn ook voor Seniorweb veelal nieuw. Hier ligt voor beide partijen de kans op samenwerking. De bibliotheek kan de cursus uitzetten, waarna Seniorweb de lessen in een later stadium binnen hun programma integreert. Op www.seniorweb.nl staan het overzicht van alle leercentra.

1.2 Lesomgeving
Zorg voor de start van een cursus voor identieke les-pc’s, waarop recente versies van alle gebruikte software staat. Het is prettig wanneer de PC niet of minimaal beveiligd zijn. Om eventuele schade te voorkomen kan de PC voorzien van een programma worden, dat bij het opstarten de configuratie terugzet in de oorspronkelijke stand. [bijv: DeepFreeze]
Test van te voren of de PC een USB-stick ziet. Kan andere hardware probleemloos worden aangesloten? Denk hierbij bijvoorbeeld aan een webcam. Controleer daarnaast of downloaden en installeren van programma’s geaccepteerd wordt. Kan een foto vanaf een USB-stick of cd in een Picasa-album worden geplaatst?Loop de cursus vooraf in zijn geheel door, zodat je niet voor verrassingen komt te staan.

En toch zijn verrassingen niet uit te sluiten. Soms klopt de inhoud van de handleiding niet met de werkelijkheid. Het kan zijn dat een webdienst zaken aanpast. Zo veranderde Google voorjaar 2010 de look & feel van hun site.

Soms komt het ook doordat een verouderde browser- of Windowsversie wordt gebruikt. Raak niet in paniek als dingen niet gaan als je denkt dat ze moeten gaan. Door van te voren te testen kun je ellende voorkomen. Geef het ons in ieder geval door als je zaken tegenkomt die niet meer kloppen. En geef de cursisten de tip om vooral goed het scherm te blijven lezen als dingen er anders uitzien. Vaak komen ze er zelf wel achter hoe het dan wel moet.

1.3 De cursist
De computervaardigheid van de cursisten kan verschillen. Stel, indien gewenst, te voren de minimum eisen vast. Welke vaardigheden moet de cursist beheersen om deel te nemen aan een cursus? Een kort intake gesprek kan wederzijdse verrassingen voorkomen. Ook is dit gesprek geschikt om alvast een Google-account aan te maken.
Cursisten zijn nieuwsgierig en kritisch. Bouw ruimte in om vragen te beantwoorden. Parkeer eventueel vragen om er later of tijdens een vervolgles op terug te komen.
Zorg bij 5 of meer cursisten voor een extra docent. Seniorweb werkt met één begeleider op maximaal vier cursisten.
Even aantal cursisten

Verder kan het verstandig zijn om cursisten in tweetallen te plaatsen. Het moet behalve sociaal ook gezellig zijn en wanneer een cursist alleen kom te zitten, dan deze dit als vervelend ervaren.

1.4 intake gesprek
Een cursist wilde zo graag dat de lessen doorgang zouden vinden, dat ze het intekenformulier heeft gekopieerd en bij haar vriendinnen is gaan ‘ronselen’. Resultaat acht aanmeldingen. Vervolgens toch maar even een kort individueel gesprek gepland, kennisgemaakt en uitlegt, wat de cursus inhoudt. Tevens van de gelegenheid gebruik gemaakt om de betaling te regelen en een Google-account te koppelen aan een e-mailadres. Een mevrouw zag het toch niet zitten en haakte af.

2. De lessen

Web 2.0 gaat over het sociale web. Ontvang cursisten met koffie/thee en een koekje. Maak een praatje, zodat je weet waar hun interesses liggen en daarop kunt inspelen tijdens de lessen. Evalueer de les na afloop. Wees ook na afloop belangstellend. Laat zien dat je betrokken bent. Sta open voor vragen na de cursus. Misschien via de balie of tijdens vragenuurtjes.

2.1 Workshopopzet
Er zijn verschillende manieren te bedenken om senioren te leren omgaan met web 2.0 tools. De beste manier is ze het vooral zelf te laten ervaren en doen. In Culemborg bijvoorbeeld dient het online materiaal als basis voor een serie van zes workshops over web 2.0 diensten. Mensen krijgen in elke bijeenkomst een inleiding over web 2.0 en de betreffende sites. Daarna gaan de deelnemers zelf aan de slag. Zelf ontdekken, spelen, oefenen en ondergaan.
Inloop

Een aardig alternatief is een vast inloopuur waar mensen met allerlei leervragen langs kunnen komen. De één wil aan de slag met foto’s en de ander met filmpjes. Aan de hand van de handleidingen gaan de deelnemers aan de slag en de bibliotheekmedewerker helpt mensen als zij problemen ondervinden of vragen hebben. Het voordeel van deze methode is dat er een vaste tijd is dat mensen langs kunnen komen. Men kan er op rekenen en evt. iemand anders meenemen. Mensen zitten niet vast aan een programma, maar kunnen in hun eigen tempo aan de slag met het onderwerp van hun keuze.
Daarmee krijgt de bijeenkomst ook een sociale functie en sluit het naadloos aan bij de ontmoetingsfunctie van de bibliotheek. De bibliotheek is in staat te laten zien dat ze verstand van zaken heeft. Eventueel kunt u mensen laten kennismaken met nieuwe ontwikkelingen en nieuwe apparatuur, zoals iPads, e-readers enzovoort.

2.2 Pas je aan
De workshops en handleidingen zijn bedoeld voor volwassenen, vaak senioren. Zij hebben een andere leerstijl dan bijvoorbeeld jongeren. Ze zijn vaak niet opgegroeid met computers en hebben het zich moeten aanleren. Ze willen graag weten wat er gebeurt als ze op een knop drukken, bij voorkeur nog voordat ze op de knop hebben gedrukt. Hou daar rekening mee.

Het sociale aspect is ook belangrijk. Stimuleer dat door vragen te stellen. Niet alleen zenden! Zoek naar voorbeelden die de doelgroep aanspreken. Geef recente voorbeelden uit het nieuws. Zorg dat er halverwege de les een koffiepauze is en tijd voor een praatje.

2.3 Google is de kapstok
Start met de ontwikkeling van het internet en de registratie van eerste Nederlandse domeinnaam in 1988. De lancering van de eerste browser en de ontwikkeling, die daarop volgt. Synchroon aan de ontwikkeling van de browser loopt, die van de zoekmachines. Midden jaren 90 is AltaVista de meest gebruikte. Dan in 1997 begin het succesverhaal van Google. Van zoekmachine tot een van de invloedrijkste ICT-bedrijven ter wereld.

2.4 Google- en Gmailaccounts
Pas op met het gelijktijdig aanmaken van Gmail- of Google-accounts. Er is door Google een maximum gesteld aan het gelijktijdig te registreren aantal accounts per ip-adres. Hoeveel dat is weten we niet. Het duurt vervolgens 24 uur voordat er weer nieuwe accounts geregistreerd kunnen worden. Google kijkt daarbij naar het netwerk waar gelijktijdig accounts aangemaakt worden. Zo’n netwerk heeft een nummer, het ip-adres. Te veel accounts in één keer wekt de argwaan en kan duiden op spamactiviteiten. Vandaar het maximum.

Een bijkomend probleem is dat het Google-account vaak aan een bestaand e-mailadres gekoppeld wordt. Om dit account vervolgens te activeren ontvangen de deelnemers een bevestigingsmail, de ze moeten beantwoorden. Veel zullen niet weten hoe ze moeten inloggen bij de webmail van hun provider. Dit kan wel een lestip zijn. Het is een onderdeel, waar senioren geen weet van hebben.

Het invullen van de verificatie aan de hand van een afbeelding, als laatste stap in het aanmeldformulier, levert soms problemen op.

3. Inhoud

Per les wordt in een workshop de lesstof behandeld. Geef de cursisten de ruimte voor eigen inbreng. Laat ze op USB/stick eigen foto´s en films meenemen, die geplaatst kunnen worden op Picasa en YouTube. Zorg per les wel dat er materiaal achter de hand is.

Hoewel Skype geen web 2.0 toepassing is, wordt uitleg op prijs gesteld en is het wel erg sociaal.

Les 1 Google
Gestart met het video “kennis 2.0” gevolgd door de clip “is sociale media gebakken lucht?” De beide clips geven een duidelijk beeld van het sociale web en de enorme omvang.

Daarna terug in de tijd en de opkomst van het internet laten zien. Synchroon daaraan loopt het succes van Google. Daarna koffie en daarna “zoeken en vinden’” uitleggen aan de hand van de voorbeelden, die voor deze cursus beschrijven zijn.

Vervolgens met gerichte opdrachten de cursisten aan het werk zetten. Zorg dat er minimaal vijf zoekopdrachten voorhanden zijn. Zo was het zoeken naar een concertkaartje was voor de groep een eye-opener. Het concertkaartje voor Guus Meeuwis was makkelijk gevonden, maar de meeste kochten een duurder kaartje bij een ‘doorverkoop’ bureau.

Les 2 I-Google
Vooraf tijdens een kopje koffie even terugblikken op de vorige les en eventuele vragen beantwoorden. Daarna laten zien hoe een eigen startpagina gemaakt kan worden met I-Google. Koffie en dan aan de slag. Afhankelijk van het niveau van de groep kan bijv. Netvibes nog worden uitgelegd.

Afsluiten en voor de volgende les USB-stick met foto’s meenemen, daarnaast is een aantal e-mailadressen handig.

Les 3 Picasa
De lessen worden socialer. Eerst aanmelden bij Picasa, dan een album aanmaken en een eigen foto plaatsen en vervolgens delen. Het delen kan tijdens de les met bijvoorbeeld de docent. Tijdens de centrale bespreking de gedeelde foto’s of album openen.
Ook hier geldt weer, wanneer de tijd en de groep het toelaat, is het aanstippen van bijv. Flickr een mogelijkheid. Ook de website http://www.fotoaanpassen.nl/ is leuk om mee te oefenen.

les 4 Youtube
Dit is zo’n les die alle kanten kan uitschieten. Ja, je kunt ook zoeken op het woordje porno. Zorg dat de pc’s zijn voorzien van een hoofdtelefoon. Zeker wanneer de cursisten gaan struinen in de video’s. Waarschijnlijk zullen ze van de ene verbazing in de andere vallen. Om de rust te herstellen is koffie een aanrader. Het is raadzaam op elke pc alvast een video te zetten, die de cursist kan uploaden naar het eigen YouTube-account.

Een cursusleider van de EHBO kwam de meest fantastische breuken tegen en wilde deze gebruiken in zijn PowerPoint. Hoe kan een video van YouTube worden gedownload. Deze vraag leefde ook onder de andere cursisten, dus improviserend centraal laten zien, dat dit kan met het programma YouTubedownloader. Dan staat de video op de pc en is het in theorie te gebruiken in PowerPoint. Met het programma is het ook mogelijk de video te converteren naar een andere extensie.

In de pauze werd video ineens Skype en of dit behandelt zou kunnen worden in de volgende les. Tuurlijk geen enkel probleem, snel nog een aantal webcams gekocht.

Les 5 Skype
Hoewel Skype niet echt web 2.0 is, maar is wel sociaal en zo past de les uitstekend in het aanbod. Eerst centraal, downloaden vanaf Skype.nl installeren en aanmelden. Vervolgens vrienden zoeken, uitnodigen en bellen. Tijdens de koffie laten bezinken en dan aan de slag en uiteindelijk bellen en de buurvrouw, waarbij het gebruik van de hoofdtelefoon aan te raden is, zeker in een grote groep. Verder is het uitnodigen wel een aandachtspunt. Net als bij diverse andere web2.0 toepassingen moet de liefde van twee kanten komen. Dus uitnodigen en accepteren.

Les 6 Google-maps en Twitter
Googlemaps, zo bleek, is een toepassing die redelijk gebruikt werd. Streetview is leuker dan een reisplannen. Wel kwam de vraag weer “wat heb ik eraan”. Uit de groep kwam de suggestie om bijvoorbeeld de ligging van de camping te kunnen controleren op verborgen snelwegen of spoorlijnen. De nieuwe toepassing googleartproject.com is leuk om te laten zien.

Bij Twitter was de eerste en algemene reactie: “is dat alles?”. Tja en daar sta je dan. Rondje koffie en in groepsverband nog diverse vragen behandeld, die niet direct met de lessen te maken hebben.

De algemene indruk van de lessen was prima, veel zien het als een extra stukje bagage en wordt vooral Picasa en Skype worden gebruik.

Dit bericht is geplaatst in Docenten met de tags . Bookmark de permalink.